تبلیغات اینترنتیclose
حکیم ملا محمد علی هیدجی نین شعری نین بیر پارا مضمونلاری - 2
حکیم ملامحمدعلی هیدجی درپژوهشهای دکترحسین محمدزاده صدیق
شرح افکار، احوال و آثار ملا محمد علی هیدجی بر اساس تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق

6- زاهید

زاهید سؤزونو، هیده‌جی منفی بیر کوت بئیین، گئج باشا دوشن و ظاهیرساز بیر تیپ آنلامیندا ایشله­دیر. زاهید چالیشیر ریاضت ایله مقصده چاتسین ولاکین اونون گؤروشلری دار و یوللاری محدود و فئیضی اولمایان مسیردیر، اودور کی ملامته شایان اولوبدور. زاهید ده اوره‌ک یوخدور.

دیییر زاهید ائتمز منیمچون تفاوت،

قیاقوی غاز ایله آواز بولبول.

بو حیوانا آدم دیییرلر، منه دیو،

بو نادانا عاقیل دیییرلر، منه خول!

(8/11-2)

زاهید دانیشاندا، دانلامازدیم،

سولدان اگر آنلاسایدی ساغی.

(77/1-6)

دیییرلر زاهید سالوسا خلق ساده و صاف،

منیم کیمی رند و زیرک و قلاش.

(18/4-1)

ائوین دلینمه­یه زاهید منی اوچاغ دانلا،

گؤره­ن بو ساده­لری باده وئرمییه­ن ایمان.

(27/8-1)

بو خوش عملین زاهید، اولسون اؤزووه عایید،

دی هر نه دییین، سنله کیمسه یوخو دعواسی.

(13/8-1)

زاهید پشمینه­پوش، عابد کشکینه خوار،

اولدولار عارف، ولی من نییه آیا دلی؟

زاهید بیچاره چوخ، ائتمه مذمت منه!

یوخسا ائدیبدیر سنی فکرت بی­­جا دلی.

(11/10-1)

و یا:

زاهید بی­چاره! بسدیر بیر بئله قیلدین نماز،

سبحه و سجاده­نی ییغ، بوریادان ال گؤتور.

(7/6-2)

آلیب کمند صیفت تسبیحی اله زاهید،

باخار گؤره­کی هاچاغ دامنه شکار گله­لر.

(12/7-3)

و یا:

دانیشما زاهید اگر سؤز ائشیتمه­دیم، سنه نه؟

من اؤز خداما گونه ائتدیم، ائتمه­دیم، سنه نه؟

(1/22-2)

7- سیر ساخلاما

عرفان طریقتلرینده سیر ساخلاما و اسراری حیفظ ائتمه، چوخ اهمیتلی­دیر. گویا حقیقت اسرارینا ال تاپان عارف، اونو بیان ائتمه­ملیدیر. مولانا دئمیشکن:

هر که را اسرار حق آموختند،

مهر کردند و دهانش دوختند.

هیده‌جی 31- نجی غزلده 6- نجی بئتیدن 11- نجی بئیته کیمی، سیر ساخلاماغا تأکید ائدیر و سونوندا دئییر:

کیم یوموم آغزیمی اول سؤودوگومو اوخشاماییم،

آیری وقته قالا، یار باقی و صحبت باقی!

و بیر یئرده «پیر موغان» هیده‌جی­نین سیر آچما خواهیشی قارشیسیندا:

دیدی: گر ایسته­رن بیلن، گئت گؤر،

پرده­دن یوخسا دیشرا چیخماز راز!                       (13/1-7)

8- مجازی عشق

مجازی عشقی تصوف اهلی رد ائدیرلر و یالنیز سماوی عشقه اینانیرلار. ولاکین هیده‌جی­نین فلسفی دوشونجه­سینده، بوتون صورتلر حقیقتین میثالیدیرلار، و مادام کی حق تجلی­سی اونلاردا ظهور ائدیبلر، اونلار ایله عشق بازلیق ائتمک اولار:

گؤیچکلری من چوخ ایسته­رم چون،

صورتدیر حقیقتین میثالی!                                              (4/1-6)

 و بونا گؤره ده اونلارین یانیندا مجازی عشق، حقیقی عشقه چئوریلر و ایکیسی بیر اولور:

شوکر خدا اولدوم عجب سرفراز،

اولدو حقیقت منه عشق مجاز!                             (46/6-8)

9- صوفی

هیده‌جی، صراحتله اؤزونو صوفیلردن آیری ساییر و اونلارین یارادیلیش و کائنات حاققیندا اولان اینانجلارینی باطیل حساب ائدیر:

مذهب صوفیلره نسبت منی وئرمه،

گؤزوم سئومه­دی بو سورمه­نی!                                        (11/5-8)

 و اونلاری دلیل و بورهانلاری اولمایان دوشونجه صاحیبلری آدلاندیر. هیده‌جی آشاغیداکی بئیتده:

صوفی بویوردو سئیر و سفردیر غمه علاج،

گئیدیم چاریق آیاغیما، آلدیم اله آغاج.                (1/3-2)

صوفیلری اویونلارینی ردّ ائتمه­گه چالیشیر و بلکه استهزاء ائدیر.

10- حئیرت

هیده‌جی هر زامان حئیرت ایچینده­دیر، اوزونو حئیران و سرگردان بیلیر:

یولون نیشانینی آلدیم سوراغ هر کیمدن،

دانیشدی، گؤردوم اؤزومدن بته­ر اونو گومراه! (3/18-2)

هانی او کس چیخارا جانیمی بو حئیرتدن،

اؤزون خدا منه ده رحم قیل، مسلمانم!                  (14/7-1)

11- هیده‌جی و ناصرالدین شاه

حکیم هیده‌جی هر جوره ظولم قارشیسیندا دایانان و ظالیم ایله تمکین ائتمه‌ین بیر اینساندیر. او، اؤز زامانیندا ناصرالدین شاهی ظولمکارلیغین تمثیلی کیمی گؤروردو:

شرع ضعیف اولدو، قوی کوفر و کین،

آز قالیب الدن گئده آئین و دین.

آچ الین ای حضرت حققه ولی!

قویما اولا شرعه اوزون کوفر الی.

سینه‌مه بو طایفه‌دن کینه‌دیر،

کینه‌لری کؤینگیمه ایگینه‌دیر.

آل اله داد آلماغا کین تیشه‌سین،

قاز یئر اوزوندن بولارین ریشه‌سین.

 

و یا:

الله بو شهین بختی دؤنوب تخمی دولانسین،

مشکیل بونون عهدینده دوداغی گولن اولسون.

 

اتک یازیلار

 

  1. اسفار، ج2، ص194.
  1. تؤره‌‌مه‌ییب. (توحید/3)
  2. سیز هارادا اولسانیز، او سیزینله‌دیر. (حدید/4)
  3. او هر آن بیر شأنده‌دیر.(الرحمن/29)

 

صفحه قبل صفحه بعد
نظر شما
نام : *
پست الکترونیک :
وب سایت/بلاگ :
*
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O @};-
:B /:) =D> :S
کد امنیتی : *

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی