تبلیغات اینترنتیclose
حکیم ملا محمد علی هید‌جی‌نین یاشاییشی - 2
حکیم ملامحمدعلی هیدجی درپژوهشهای دکترحسین محمدزاده صدیق
شرح افکار، احوال و آثار ملا محمد علی هیدجی بر اساس تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق
موضوع : حکیم هیدجی نین یاشاییشی, | بازدید : 507

6 ـ تحصیلاتی

حکیم هیده‌جی ایلک تحصیلینی هیده‌ج قریه‌سینده و چوخ گومان کی آتاسی یانیندا آلمیشدیر. اؤزونون دئدیگی کیمی، بو قریه‌ده واقع اولان مدرسه‌ده درس اوخوموشدور. سونرا قزوین شهرینه گئتمیش اورادا صرف، نحو، منطق، معانی و بیان اوخوموشدور.

قزوین شهرینه کؤچدوگو زامان 25 یاشیندا ایمیش. اورادا 4 ـ 5 ایل حسن‌خان ـ حسین‌خان مدرسه‌سینده اقامت و تحصیل ائتمیشدیر. بعضی قئیدلره گؤره قزوین علمیه حوزه‌سینده سیدعلی خوئینی‌نین شاگیردی اولموشدور و عقلی علملر و فلسفه‌یه ماراغی ایسه اونون تأثیری آلتیندا الده ائتمیشدیر.

 

سونرا تهرانا کؤچموش، حسین سبزواری و ابوالحسن جیلوه یانیندا تحصیلینه دوام ائتمیشدیر.

میرزا حسین سبزواری تهراندا «عبدالله‌خان» مدرسه‌سینده ساکن ایدی. او، کلام و حکمت ایله بیرلیکده ریاضیات علملرینی ده همین مدرسه‌ده تدریس ائدیرمیش. حکیم هیده‌جی، اونو حاجی ملاهادی سبزواری‌نین ان یئتگین و بیلگین شاگیردی آدلاندیریر، کلام و ریاضیات علملرینه اونون یانیندا یئیه‌لنمه‌سینه فخر ائدیر.

تهراندا، اونون ایکینجی اوستادی سیدابوالحسن جیلوه، دارالشفا مدرسه‌سینده ادبی علملر و حکمت تدریس ائدیرمیش.

 

بئله‌لیکله حکیم هیده‌جی اون ایله یاخین تهراندا «عبدالله‌خان» و «دارالشفا» مدرسه‌لرینده تحصیل آلدیقدان سونرا، عتبات و مشهده گئتمیش، مکه‌یه مشرف اولموشدور. هر یئرده ایسه نقلی و عقلی علملری تحصیل ائتمه‌گه ماراق و مئیل گؤسترمیشدیر:

کجا انجمن بود، بردم سری،

اگر دیدم آنجاست دانشوری.

شدم گوش گفتار آن نامدار،

که بینم چه می‌گوید آموزگار!

 

 

 

7 ـ سفرلری

حکیم هیده‌جی ایلک دفعه هیده‌جدن قزوینه، سونرا قزویندن تهرانا مهاجرت ائتمیشدیر. اوتوز بئش یاشیندا کربلایا سفره گئتمیشدیر. سفر اثناسیندا، جبل‌حمرین محلّینده یول کسنلره معروض قالمیشدیر:

کیمین عشقی منی چکدی جبل حمرینه،

وئردی دینیم کیمی سامانیمی کیم تالانه؟

من کی سینّیم ده‌گیل اول قدر کی اینسان قوجالا،

بیلمیرم شک واریم اوتوز بئش اولوبدور یا نه؟

(22/14-1)

 

کربلادان باشقا، شعرلریندن آنلاشیلدیغی کیمی، نجف، کاظمین، سامرا و مشهدده ‌ده زیارته گئتمیش و مکه‌یه ده مشرف اولموشدور. بعضی قصیده‌لری‌نین باشلیقلاریندا بو سفرلره اشاره واردیر، میثال اوچون:

یا حضرت علی‌رضا، شاه عرش جاه،

شاه و گدایا بارِ گُنه‌دیر پناهگاه.

(1/13-1)

 

مطلعلی قصیده‌نین باشلیغی:

«ارض اقدسه وارد اولاندا عرض اولدو»

 

و:

بو دوشگون قوصصه و غمدن یئتیبدیر جانا یا مولا،

یئترسین تا اؤزون بو صحن و بو ایوانا یا مولا!

(1/2-1)

 

مطلعلی قصیده‌نین باشلیغی:

«نجف اشرفه وارد اولاندا عرض اولدو.»

یازیلمیشدیر.

 

8 ـ تدریسی

حکیم هیده‌جی یازدیغی اؤز کئچمیشینده دئییر:

«... مدت بیست و پنج سال است در مدرسه‌ی منیریه واقعه در جنب معصوم‌زاده سید نصرالدین به عنوان تدریس معقول به درس و بحث با طلاب مشغولم...»

عؤمرونون سون ایللرینی همین مدرسه‌ده منظومه و  اسفار تدریسی و شرحی ایله مشغول ایدی. همده قدیم ریاضیات، هیأت و نجوم تدریس ائده‌ردی.

 

9 ـ ائولنمه‌سی

حکیم هیده‌جی عؤمرونون سونونا قده‌ر مجرّد و یالقیز یاشادی. بو باره‌ده غلامحسین رضانژاد، مرحوم آیت الله محمد سنگلجی‌دن بئله بیر روایت ائدیر:

« از حاج آخوند هیده‌جی برایم نقل کرد که:« در نیمه‌ی نخستین عمر، زنی از اهالی سامان خویش برگزیدم و چون آن زن بسیار زیبا بود، و من مردی گوشه‌گیر و زاهد و از دنیا گذشته؛ دریغم آمد که آن زن، عمر و جوانی خود را در کار و زندگی سراسر قناعت و زهد من که از هر گونه خودنمایی و تحصیل نام و ثروت به دور بود، تباه کند و با فقر و خرسندی من بسازد. و به همین دلیل پیش از زفاف، مهریه‌ی او را بدو دادم و با رضایت وی رهایش کردم، و از وصله‌ی آن پارچه‌ی گرانبها به لباس کرباسین خود، جلوگیری و خودداری کردم و از آن پس، دیگر بدین اندیشه میدان ندادم. »

او، بو روایتی نقل ائتدیکدن سونرا سؤزلرینه بئله دوام ائدیر:

« و نیز قریب به همین معنی را درباره‌ی او از شاگرد دیگرش شادروان آیت ‌الله ملاعلی معصومی همدانی شنیدم که مؤید سخنان آیت الله آقا محمد سنگلجی بود، و چنان که خود در منظومه‌‌ی دانشنامه‌اش سروده است:

سر خود گرفتم، ز مردم کنار،

بریدم ز پیوند خویش و تبار.

ز یاران خود، روی برگاشتم،

به دل آرزوی دگر داشتم.

بنگزیدم، از بهر خود یار و جفت،

همی درد دل داشتم، در نهفت. »

 

بیزجه، اونون ازدواج ائتمه‌مه‌ سببی‌نی، فلسفی دونیا گؤروشونده آختارمالیییق. بو گؤروشه گؤره، او عشقی بؤیوک بیر شاعیردیر، هر زامان ایلاهی بیر عشق ایله مشغول اولان هیده‌جی، بیر نوع تجسّده اینانیر و «ازلی ذرّ»ی او قده‌ر سئویر کی اونون اوچون غزللر دیوانی ترتیب ائدیر، گئجه ـ گوندوز اونا فیکر ائدیر و اونو دوشونور و بلکه بونا گؤره‌ده ایسته‌مه‌میش اؤزونو دونیوی عشق ایله مشغول ائتسین.

 

10 ـ اؤلومو

حکیم هیده‌جی عؤمرونون سون ایللرینده خسته‌لنمیش و آریقلامیشدیر. او، هیجری 1346ـ نجی ایلده مریض و خسته بیر حالدا تهراندا امام‌زاده سیدنصرالدین مدرسه‌سینده وفات ائتمیشدیر. جنازه‌سینی قم شهرینه آپارمیشلار و جنازه نامازینی «قم علمیه حوزه»سی‌نین بانیسی آیت الله حائری ـ رحمت الله ـ  قیلمیشدیر. ناماز قیلیندیقدان سونرا، جنازه‌نی ایندی «تکیه تولیت» دئییلن یئرده دفن ائتمیشلر.

اونون یاشاییشی‌نین سون ایللری و اؤلومو حاققیندا یئنه ده رضانژاد بئله بیر روایت ائدیر:

« شادروان آیت الله آقا محمد سنگلجی نقل می‌کرد که من در اواخر عمر استادم هیده‌جی، او را برای بردن به حمام بر دوش می‌کشیدم و از او جز مشتی رگ و پوست و استخوان باقی نمانده بود، سپس اضافه می‌کرد، آن‌گاه که از حمام او را بر دوش خود به منزلش در سیدنصرالدین می‌بردم، همه‌ی بینندگان صلوات می‌فرستاند. »

 

11 ـ مزاری

دئدیگیمیز کیمی حکیم هیده‌جی‌نین مزاری قم شهرینده « تکیه تولیت» محلّینده‌دیر. بورادا اونون مزاری بیر کیچیک اوتاقدا یئرله‌شیر. بو اوتاغین قاپی‌سی‌نین باشیندا بئله یازیلمیشدیر:

« مقبره‌ی عالم ربانی و فیلسوف اعظم، مرحوم حاج ملامحمد مشهور به حکیم هیده‌جی، صاحب تألیفات و دیوان. »

قاپی‌نین باشقا طرفینده بئله بیر یازی دا واردیر:

« و مقبره‌ی عالم متقی و فیلسوف بزرگ مرحوم محمدبن محمد مفید، مشهور به قاضی سعید قمی، صاحب تألیفات. »

دئمه‌لی اونون مزاری« شرح بر توحید شیخ صدوق» کیتابی‌نین یازاری قاضی سعید قمی مزاری یانیندادیر.

مزارین باش داشیندا هیده‌جی‌نین اؤلوم تاریخی 1314 ش. (1366ق.) ضبط ائدیلمیشدیر.

 

12 ـ شاگیردلری

حکیم هیده‌جی اوتوز ایله یاخین تدریس زامانیندا، چوخلو عالیم، ادیب و حکیم تربیت ائتمیشدیر. اونلارین آراسیندان بیر نئچه نفردن آد آپاریریق:

  1. میرزا مهدی سنگلجی‌دن.
  2. میرزا رضاقلی سنگلجی شریعتمدار.
  3. هر ایکی نفرین قارداشی آیت الله محمد سنگلجی، تهران دانشگاهی‌نین، قاباقکی منطق و فلسفه اوستادی.
  4. « شرح منظومه» کیتابینا تعلیقات یازان شیخ‌ محمدتقی ‌آملی.
  5. آیت الله میرزا احمد آشتیانی.
  6. میرزا مهدی آشتیانی.
  7. سید جلال الدین تهرانی.
  8. آیت الله سید ابوالحسن رفیعی قزوینی.
  9. آیت الله میرزا ابوالحسن شعرانی.
  10. آیت الله ملاعلی معصومی همدانی.
  11. شیخ محمد جعفربن حاج ملا لنکرانی.
  12. میرزا محمد ثابتی همدانی.

 

 

اتک یازیلاز

 

  1. اگر منیم هیمّتیم کاهیللیغا قانع اولوب، یوکسک مقامدان اوز چئوویرسه‌ده، آللاها آند اولسون کی، بهره آپارماسینا باخمایارق، او یوکسک مقامین درجه و اعتبارینا جاهیلدیر.
  2. رضانژاد/ ص 10.
  3. رساله­ی دخانیه، مقدمه

 

صفحه قبل صفحه بعد
نظر شما
نام : *
پست الکترونیک :
وب سایت/بلاگ :
*
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O @};-
:B /:) =D> :S
کد امنیتی : *

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدهجی, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی