تبلیغات اینترنتیclose
پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی
حکیم ملامحمدعلی هیدجی درپژوهشهای دکترحسین محمدزاده صدیق
شرح افکار، احوال و آثار ملا محمد علی هیدجی بر اساس تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق
موضوع : حکیم هیدجی نین غزللری , | بازدید : 1120

1   هر قیش دالیجا یاز گلیر هر گئجه گونوز،

ایمدی کی گون باتیب قارالیقدیر تلسمه‌یوز.

لقمان بویوردو:«ـ چؤلده ایتیردیز یولو گئجه،

مالدان ائنیب‌، ائدیز اوتوراق تا اولا گونوز.»

چوخلار گومان ائدیبله یالان دانی دوغرویا،

قوش بس کی قیشقیریر، هله یئرسیز اوخور خروس.

هر کیم بو گون دیییر کی منم صاحب زمان،

آللانماییز، زمان ظهور اولماییب هنوز.

5    میرزا رضانین اوغلو دیییرلر امامدیر،

بو سؤزلری آدام ائشیده‌نده اولور قودوز.

گر بو دلی، امام اولا، پس من پیمبرم،

گر بو پیمبر اولسا، منم یوخسا هورموز.

بو فیرقه‌یه پیمبر اولاندا بئله بیزوو،

دان ائتمه اولسا بعضیلره گر خدا، اؤکوز!

یول منزله اودور کی پیمبر وئریب نیشان،

خوش حالینا او کیم بو یولو دوتدو گئتدی دوز.

حق جد و جهد ائیلییه‌نه گؤستریر یولو،

اوز غیر حققه، قویما سنه حق گتیرسین اوز.

10  حاجت آپارما بنده‌یه مخلوقا تیکمه گوز،

  دان اؤزگه‌سی اولا هر کیم، اومیدین اوز!

محض بهانه خلقه اوخور وعظ هیده‌جی،

حق بنده‌سین بهشته آپارماز بهانه‌سوز.

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی نین غزللری , | بازدید : 745

1     واریم خیال گر ای دوست! اولسا بو قیش یاز،

سنین هوایه گنه قوش کیمی ائده‌م پرواز.

کؤنول همیشه چکه‌ر حسرتین گنه گله‌سن،

نئجه ائده‌ر قازالاق آرزو یئتیشسین یاز. 

بو گون بئله بو غریبی سیخیبدیر آیریلیغین،

بو قسم ایله دمیری باور ائتمه سیخسین گاز.

گؤزوم یولوندا قالیب تا هاچاغ گلیر پئیغام،

قولاق دوتوب قاپییا تا هاچاغ یئته‌ر آواز.

5    سنین سوراغیوا ائودن چیخیم چؤله کم ـ کم،

نه‌دیر علاج دوتوب بو یولو گئدیم آزـ آز.

سنه یئته‌ر ائده‌سن ناز، ای عرب بالاسی!

بو گون مسلّم اولوبدور سنه عراق و حجاز.

منم کی دؤنمه‌دی بیر یول مورادیما ایام،

منم کی اولمادی بیر گون فلک منیملن ساز.

منی بو شهرده بیر آلاگوز شکار ائتدی،

نئجه گؤگرچینی گؤیده شیکار ائده‌ر شهباز؟

دوگون ـ دوگون تئلی هر یان اوزونده کسمه‌لری،

ائدیب ولایت تهرانی خطّه‌ی اهواز.

10  اولار کی وصف ائله‌ییبلر صفادا شیرازی،

منه گومان یوخو ترجیح هیده‌جه شیراز.

برچسب ها : حکیم ملا محمد علی هیدجی نین غزللری,شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون, ,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی نین غزللری , | بازدید : 769

1   سیز باخین بخته هر اول کس بیزه همسایه گلیر،

بیزه بیر آغری اولور، درد و غمه مایه گلیر.

قونشودان قونشویا گر آش گئده‌ر قورما گئده‌ر،

بو بیزیک باشیمیزا داش گلیر و قایه گلیر.

گر بو معلوم اولوب: گوندن ایشیق آیه یئته‌ر،

ناتی آیدان دوتولور، گون اوزونه سایه گلیر.

هیده‌جی هیچ دانیشما! ائله اؤز پاییوه شوکر،

دؤز اگر باشیوا گؤیدن کجک و پایه گلیر.

5    گر الیندن دوتا، یئردن گؤیه آسان آپاریر،

اول کی گؤیدن یئره شأنینده اونون آیه گلیر.

برچسب ها : حکیم ملا محمد علی هیدجی نین غزللری,شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون, ,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی نین غزللری , | بازدید : 700

1 بو روزگار گئچه‌ر، یاخشی روزگار گله‌ر،

کؤنول داریخما، غم ائتمه کی غم‌گوسار گله‌ر.

دومان دوتوب یئر اوزون، گر یاغار هوادان قار،

گئچه‌ر گئده‌ر بو سویوق قیش، گنه بهار گله‌ر.

اگر او چاغ کی سفر ائتدی یار، گئتدی بخت،

خوش اول گونه قاییدار بختیلن او یار گله‌ر.

گئجه‌ـ‌گونوز چکیرم آه، تیکمیشم یولا گؤز،

گؤروم هاچاغ گنه اول یار گول‌عیذار گله‌ر.

5 سولوب جوانلیغیمین رنگی، باش و قاش آغاریب،

بلی بهار بیته‌ر لاله، قیشدا قار گله‌ر.

برچسب ها : حکیم ملا محمد علی هیدجی نین غزللری,شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون, ,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی نین غزللری , | بازدید : 540

1 ای کؤنول! گل سن بو یار بی‌وفادان ال گؤتور،

قوی سنی بو درد اؤلدورسون، دوادان ال گؤتور.

یار و یولداشدان اومید اوز، قوم و قارداش ایسته‌مه!

یوم‌گیلن بیگانه‌دن گؤز، آشینادان ال گؤتور.

اوخشادین گول ‌اوزلری، اوگدون بو قارا گؤزلری،

حاصیلی نولدو؟ هوس بسدیر، هوادان ال گؤتور.

فیتنه‌دیر عشق مجازی، فیتنه‌دن قورخماق گره‌ک،

عشق نفسانی خطادیر، بو خطادان ال گؤتور.

5 ای منی گؤزدن سالان مئهر و وفاسیز سؤودوگوم!

گر یوخون مئهر و وفا، باری جفادان ال گؤتور.

برچسب ها : حکیم ملا محمد علی هیدجی نین غزللری,شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون, ,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی نین غزللری , | بازدید : 683

1 بهار عؤمر خزان اولدو یاغدی باشیما قار،

بو گون گول ‌اوزلری سؤومک اولوب منیمچون عار.

منه دیییرلر قوجالدین، جاوانلیق ائتمه! ولی،

او زاد کیم اولدو طبیعی، نئجه زوال تاپار؟

من ائیله‌رم بو محبت اوتون اوره‌کده خموش،

اگر حرارتی زایل ائده اؤزوندن نار.

محبت اهلی ملام و مذمّته باخماز،

بو سؤزلره قولاق آسماز اگر حقیقتی وار.

5 من اول کسم کی هوا و هوسله مشهورام،

او سرخوشام کی آدیم عشقیلن اولوبدور جار.

برچسب ها : حکیم ملا محمد علی هیدجی نین غزللری,شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون, ,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی نین غزللری , | بازدید : 869

1 بو گون اذیت یار و مذمّت اغیار،

خدا بیلیر کی منی عؤمردن ائدیب بی‌زار.

منه بو عقل اذیت ائدیر، دور، ای ساقی!

گتیر پیاله، آپار عقلی، جانیمی قورتار.

بنای عؤمرومو بیر جام ایلن ائله ویران.

دؤگول بو عؤمر مگر مایه‌ی غم و آزار؟

قیتیب نئجه دؤوه‌نین چگنینی یوک آلتیندا؟

سیخار، سیخیب منی بو روزگار ناهنجار.

5 گول اوزون ائشیگه آتدی پرده‌دن، ای وای!

ائویم ییخیلدی کی بوندان سورا ایشیمدیر زار.

برچسب ها : حکیم ملا محمد علی هیدجی نین غزللری,شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون, ,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی نین غزللری , | بازدید : 847

1 ائشیتمیشم ایکی زاد وار گتیرمک اولماز تاب:

بیری فراق احبّا، ایکینجی فقد شباب.

بو گون مجالی غنیمت بیل ای جوان! قالماز،

همیشه عؤمر گولوستانی خرم و شاداب.

خدا بو عالمی اسباب عالمی یارادیب،

گره‌کدیر آدمه مطلوبه یئتمه‌گه اسباب.

قیلیب مشیّتی محتاج خلقی بیرـ بیرینه،

دؤگول گزاف، بیلیر حکمتین اولوالالباب.

5 پیاده گئتمه‌گه یولداش اگر یوخون طاقت!

یوبانما، وقت گئچیب، بیر اولاغ اؤزونچون تاب.

برچسب ها : حکیم ملا محمد علی هیدجی نین غزللری,شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون, ,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی نین غزللری , | بازدید : 702

1 صوفی بویوردو سئیر و سفردیر غمه علاج،

گئیدیم چاریق آیاغیما، آلدیم اله آغاج.

یئر قالمادی کی گئتمه‌ییب اوردا دوتوم سوراغ،

بیر کس تاپیم مگر کیم ائده دردیمه علاج.

بیلمیش قامی کی یاخشی غذادیر سکنجبین،

اما نه فایده کی سلامت دؤگول مزاج.

من بو یوغون آغاجی نئجه ائیله‌ییم قوجاق؟

من بو اوزون طنابی نئجه ائیله­ییم قولاج؟

5 ائیله اوره‌کده نقش گول ‌اوزلر محبتین،

تاپماز بو مملکتده گوموش سیکّه‌سیز رواج.

برچسب ها : حکیم ملا محمد علی هیدجی نین غزللری,شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون, ,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی نین غزللری , | بازدید : 667

گل منی الله اؤزون خدایا باغیشلا،

فخر رُسل، ختم انبیایا باغیشلا.

حقِّ علی ولیّ و وصیِّ رسولا،

فاطمه(س)نین چکدیگی جفایا باغیشلا.

سبط پیمبر حسن(ع)، ایکینجی اماما،

قارداشی، مظلومِ کربلایا باغیشلا.

سید سجاد(ع) و اوغلو باقر(ع) علمه،

صادقِ(ع) اولادِ مصطفایا باغیشلا.

5 موسیِ کاظم (ع) چکه‌ن بلایا منی گئچ،

اوغلو اونون حضرت رضایا(ع) باغیشلا.

برچسب ها : حکیم ملا محمد علی هیدجی نین غزللری,شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون, ,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

6- زاهید

زاهید سؤزونو، هیده‌جی منفی بیر کوت بئیین، گئج باشا دوشن و ظاهیرساز بیر تیپ آنلامیندا ایشله­دیر. زاهید چالیشیر ریاضت ایله مقصده چاتسین ولاکین اونون گؤروشلری دار و یوللاری محدود و فئیضی اولمایان مسیردیر، اودور کی ملامته شایان اولوبدور. زاهید ده اوره‌ک یوخدور.

دیییر زاهید ائتمز منیمچون تفاوت،

قیاقوی غاز ایله آواز بولبول.

بو حیوانا آدم دیییرلر، منه دیو،

بو نادانا عاقیل دیییرلر، منه خول!

(8/11-2)

زاهید دانیشاندا، دانلامازدیم،

سولدان اگر آنلاسایدی ساغی.

(77/1-6)

دیییرلر زاهید سالوسا خلق ساده و صاف،

منیم کیمی رند و زیرک و قلاش.

(18/4-1)

ائوین دلینمه­یه زاهید منی اوچاغ دانلا،

گؤره­ن بو ساده­لری باده وئرمییه­ن ایمان.

(27/8-1)

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

حکیم هیده‌جی­نین شعرلری عمومیتله فلسفی ماهیت داشیییر. بـوتون دیوانیندا فلسفی ماهیت داشیمایان بیر بئیت بئله تاپیلماز. اصلینده تأکید ائتمه­لیییک کی او، شعرده ده اؤزونو بیر فلسفه مدرّسی و معلمّی کیمی گؤرور و سانکی طلبه­لرینه درس دئمک اوچون الینه قلم آلمیشدیر.

بیز اونون دیوانینی واراقلارکن، متنینده شایع اولان بعضی مضمونلاری قیسسا آچیقلامادان سونرا، میثاللار آشاغیدا سیرالاییریق.

1- وارلیق(= وجود)

وجود اصلدیر. بوتون وارلیقلارین قایناغیدیر، محض خئیردیر. شخصی و ذاتی وحدت ایله واحیددیر و بوتون شرطلردن اوزاق و بوتون قئیدلردن مطلقدیر. بو وجود، «حق» آدلانیر، صرف، خالیص و واجیبدیر. یعنی یالنیز بیر وارلیق واردیر کی او بیر «شاهید رعنا»دیر، «حق»دیر:

ـ لاوُجودَ وَ لا مُوجُودَ إلا الحَقْ.

ـ وَ لَیْسَ وُجُودٌ إلا الوُجُودَ الحَقْ.

ـ وَ الوُجوُدُ الحَقّ ُعَیْنُ الأشْیَاء.

 

هیده‌جی دئییر کی حققین صیفتلری اونون ذاتیندان ناشیدیر، یعنی ظاهیرده­دیر، باطینده ده­گیلدیر.

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدجی, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی نین اثرلری, | بازدید : 697

1 ـ شرح منظومه

حکیم هیده‌جی‌نین «دانشنامه و دیوان»ینا اؤن سؤز یازان غلامحسین رضانژد، ادعا ائدیرکی منظومه‌یه یازیلان بوتون شرح و تعلیقه‌لری اوخوموش و نتیجه آلمیشدیر کی:

« حکیم هیده‌جی‌نین تعلیقات و حاشیه‌‌لری، هم ان جامع و همده ان ایجازلی یازیلاردیر، بئله کی اوندا بیر کلمه‌دن، بیر نئچه صحیفه‌یه قده‌ر شرح و تعلیقه‌یه راست گلمک اولار. حکیم هیده‌جی، بوعلی‌نین شفا، اشارات و تنبیهات و باشقا اثرلری و ملاصدرا‌نین اسفار کیتابینا مسلط ایدی و حکیم سبزواری‌‌نین شاگردی حاج میرزاحسن واسیطه‌سی ایله اونا یاخین ساییلیرمیش، و منظومه بحثلرینی اوندان دینله‌دیگی اوچون، ان گؤزه‌ل و ان جامع تعلیقه یازا بیلمیشدیر و اؤز تعلیقه‌سینده و فیلسوفلار و متکلم‌لرین ان اینجه بحثلر و تقریرلریندن یارارلانمیش و هر تعلیقه و حاشیه‌ده لازم اولان آچیقلامالاری گتیرمیشدیر. باشقا گؤردوگوم حاشیه‌لر صاحیبلری، آز ـ چوخ موضوعدان قیراغا چیخیب سؤزو یئرسیز اوزالتمیشلاردیر.» 1

حکیم هیده‌جی‌نین منظومه‌یه یازدیغی شرح، اصلینده ایکی بؤلمه‌دن عیبارتدیر:

«1. حاشیه لئالی منتظمه و شرح منظومه‌ی منطق،

2. تعلیقه‌ی غرور الفراید.

هر ایکی بؤلمه تهراندا 1344 هـ . ایلینده نشر ائدیلمیشدیر. همین نشر 1404 ﻫ. (1363 ش.) ایلینده و بیر داها 1365 ش. ایلنده یئنه‌ده تهراندا چاپ ائدیلمیشدیر.»2

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی و فارس شاعرلر, | بازدید : 819

حکیم هیده‌جی فارس ادبیاتی ایله دریندن تانیش ایدی. فارسجا یازان شاعیرلر آراسیندان فردوسی، نظامی، و حافیظه داها چوخ اعتنا ائتمیش و اثرلریندن نمونه­لر آلمیشدیر.

1- هیده‌جی و فردوسی

حکیم هیده‌جی، فردوسی­یه بیر ناغیلچی کیمی باخیر و طنز ایله اونا گاه «دانش­پژوه» دا دئییر. فارسجا شعرلرینده بیر یئرده «قادین» حاققیندا سمبولیک سؤزلر دانیشارکن، منفی قادین تیپینی یادا سالیب یازیر:

«از این دیوساران بد کیش و راه،

به یزدان همی برد باید پناه،

که او خود کند چاره­ی این گروه،

چنین گوید آن مرد دانش­پژوه:

«زن و اژدها هر دو در خاک به!

جهان پاک از این هر دو ناپاک به!»

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدهجی, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

5 ـ ذکری اردبیلی

اردبیل شهری آذربایجانین اساس مدنیت، شعر و سیاست اوجاغی ساییلیر. بو شه‌هردن ظهور ائده‌ن شیخ صفی‌الدین اردبیلی، اصلینده تورکجه شعر یازماقلا تاریخیمیزده بیر مکتب یاراتمیشدیر. نثر و شعر تاریخیمیزین صفویه مکتبی، اعتنایا شایان بیر ادبیات مجموعه‌سی ساییلا بیلیر. بو شاعیرلردن بیری، حکیم هیده‌جی چاغیندا یاشایان ذکری اردبیلی‌دیر.

ذکری، هیده‌جی کیمی عرفان و فلسفه مئیدانلاری‌نین شاعیریدیر:

خیالِ وصلِ روخون سالدی بیر خیاله منی،

محالدیر یئتیره بختِ بد وصاله منی.

طلوع گاه تعشّقده آفتابام، حئیف،

یئیتردی فورقت مئهر روخون زواله منی.

سپهر عشقده پَرتؤولو بدر کامیل ایدیم،

غمین اریتدی، شبیه ائتدی بیر هیلاله منی.

قدیم خمیده‌له‌نیب چنگ تک قراغیندا،

بو قدر سالما گیلن ضرب گوشماله منی.

وصال، ذکری میسّر ده‌‌‌گیل اگرچی سالیب،

خیال خام بو اندیشه‌ی محاله منی.

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدهجی, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

هیده‌جی چاغی، یعنی هیجری 13ـ نجی یوز ایل، ایران تورک ادبیاتی‌نین جانلانما چاغلاریندان بیری ساییلیر. بیر طرفدن ایراندا گئده‌ن سیاسی ـ اجتماعی چالخانتیلار و باشقا طرفدن ادبی قالخینمالار، هم تورکجه و هم فارسجا یازان قلم صاحیبلرینی تأثیر دایره‌سی آلتینا آلمیشدیر. بو چاغدا شعرین بوتون نوعلاری و همده یئنی تیپلی منظومه‌لر مئیدانا گلمیشدیر.

هیجری 13 ـ نجی عصرده تورکجه یازان شاعیرلریمیزین یارادیجیلیقلاریندا غزل شعر نوعو اساس یئر توتموشدور. غزلین نسیمی، شاه ختایی، فوضولی، قوسی تبریزی و صائب تبریزی کیمی بؤیوک اوستادلاری اولموشدور و بو عصرده غزل یازما ایشینی سید ابوالقاسیم نباتی، محمد باقر خلخالی، ذکری اردبیلی، عندلیب قاراجاداغی، مهدی شکوهی مراغه‌ای، ابوالحسن راجی، میرزا علی لعلی، میرزا رضا صراف، محمد امین دلسوز و ملامحمد هیده‌جی دوام ائتمیشلردیر.

 

1 ـ محمدباقرخلخالی

ملامحمدباقرخلخالی، حکیم هیده‌جی کیمی شیعه روحانیلیگینه منسوبدور. اونون ادبیاتا بؤیوک خیدمتی «ثعلبیه» و یا «تولکو ناغیلی» مثنویسینی قوشماسیدیر. بو مثنوی آذربایجاندا چوخ اوخونان شعر کیتابلاریندان ساییلیر و دفعه‌لر نشر اولوبدور. خلخالی اثرینده خلقه خیطاب یازیبدیر:

عوام النّاسه یازدیم بو کیتابی،

موجّه اونلارا قیلدیم خیطابی.

 

اثرده شاعیر درین دوشونجه‌لری ساده بیر دیل ایله تولکو ناغیلی ایچینده نظمه چکیب، اوخوجویا راحتجاسینا چاتدیرا بیلیر.

خلخالی‌نین حکیم هیده‌جی ایله اورتاق نقطه‌لریندن بیریسی، هر ایکیسی‌نین روحانی اولماسی و ایکینجی‌سی اونلارین تورکجه‌میزه رغبت گؤستریب، قیمتلی اثرلر یاراتمالاریدیر.

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی نین یاشاییشی, | بازدید : 518

6 ـ تحصیلاتی

حکیم هیده‌جی ایلک تحصیلینی هیده‌ج قریه‌سینده و چوخ گومان کی آتاسی یانیندا آلمیشدیر. اؤزونون دئدیگی کیمی، بو قریه‌ده واقع اولان مدرسه‌ده درس اوخوموشدور. سونرا قزوین شهرینه گئتمیش اورادا صرف، نحو، منطق، معانی و بیان اوخوموشدور.

قزوین شهرینه کؤچدوگو زامان 25 یاشیندا ایمیش. اورادا 4 ـ 5 ایل حسن‌خان ـ حسین‌خان مدرسه‌سینده اقامت و تحصیل ائتمیشدیر. بعضی قئیدلره گؤره قزوین علمیه حوزه‌سینده سیدعلی خوئینی‌نین شاگیردی اولموشدور و عقلی علملر و فلسفه‌یه ماراغی ایسه اونون تأثیری آلتیندا الده ائتمیشدیر.

سونرا تهرانا کؤچموش، حسین سبزواری و ابوالحسن جیلوه یانیندا تحصیلینه دوام ائتمیشدیر.

میرزا حسین سبزواری تهراندا «عبدالله‌خان» مدرسه‌سینده ساکن ایدی. او، کلام و حکمت ایله بیرلیکده ریاضیات علملرینی ده همین مدرسه‌ده تدریس ائدیرمیش. حکیم هیده‌جی، اونو حاجی ملاهادی سبزواری‌نین ان یئتگین و بیلگین شاگیردی آدلاندیریر، کلام و ریاضیات علملرینه اونون یانیندا یئیه‌لنمه‌سینه فخر ائدیر.

تهراندا، اونون ایکینجی اوستادی سیدابوالحسن جیلوه، دارالشفا مدرسه‌سینده ادبی علملر و حکمت تدریس ائدیرمیش.

بئله‌لیکله حکیم هیده‌جی اون ایله یاخین تهراندا «عبدالله‌خان» و «دارالشفا» مدرسه‌لرینده تحصیل آلدیقدان سونرا، عتبات و مشهده گئتمیش، مکه‌یه مشرف اولموشدور. هر یئرده ایسه نقلی و عقلی علملری تحصیل ائتمه‌گه ماراق و مئیل گؤسترمیشدیر:

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدهجی, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : حکیم هیدجی نین یاشاییشی, | بازدید : 547

1 ـ هیده‌جی‌نین یازدیغی اؤز کئچمیشی

حکیم ملامحمد هیده‌جی یازدیغی و نشر ائتدیگی شرح منظومه کیتابی‌نین سونوندا، اؤز کئچمیشینی قیسا اولاراق بئله یازمیشدیر:

« باری من بنده حاجی ملامحمد پسر حاج معصومعلی هیده‌جی، آغاز شباب در مدرسه‌ی واقعه در قریه‌ی مزبوره و چندگاهی در دارالسلطنه‌ی قزوین به آموختن علوم رسمیه مانند نحو و صرف و منطق و معانی و بیان اشتغال داشته[ام.]، از آن پس در دارالخلافه‌ی تهران از بهشتی روان جناب آقای آقا میرزا حسین سبزواری، که از سرآمد شاگردان دانشور یگانه و آموزگار فرزانه حاج ملاهادی سبزواری ـ علیهما رحمة الله الباری ـ بود، بهری از علوم کلامیه و رسوم ریاضیه استفاضه نموده، در محضر حکیم بارع، و متأله شامخ، آقامیرزا ابوالحسن متخلص به جلوه ـ قدّس سره ـ اخذ معارف حقه و تحصیل فنون حکمیه کرده و سایر علوم را از فقه و اصول و حدیث از هر کدام به لیاقت و مناسبت استعداد از مظان خود استفاده نموده[ام.] مدت بیست و پنج سال است در مدرسه‌ی منیریه واقعه در جنب معصوم‌زاده سید ناصرالدین به عنوان تدریس معقول، به درس و بحث با طلاب مشغولم، الفتی با مردم و کلفتی با کس ندارم. شعر:

من مونسی گزیده‌ام از بهر خود مرا،

یک لحظه بر مفارقتش صبر و تاب نیست.

خوش‌رو و نغزگو، ادب‌آموزِ نکته‌دان،

هرگز نیاورد سخنی کان صواب نیست.

گوینده بی‌زبان و سراینده بی‌صدا،

رأیش به قیل و قال و سؤال و جواب نیست.

بی‌هیچ کلفتی نبود الفتی، ولی،

زین دوست زحمتی به‌ من از هیچ باب نیست.

قلیان نمی‌‌کشد، نخورد چای و حاجتش،

بر فرش، متکّا و طعام و شراب نیست.

بیهوده خواهشی نکند، خشم ناورد،

چون دید بر مراد خودش کامیاب نیست.

این همدم عزیز که شد وصف او بیان،

هر کس شنید، گفت که این جز کتاب نیست.

آنان که عاقلند، ملامت نمی‌کنندـ

برمن، مگر کسی که سرش در حساب نیست.

وز صحبت خسان که عذابی است بس الیم،

کو آن ستوده جان که دلش در عذاب نیست.

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدهجی, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : گؤرۆشلر و نظرلر, | بازدید : 748

اتک یازېلار

 

  1. محمدعلی‌مدرس. ریحانة الادب، تبریز، کتاب فروشی خیام، تهران، ج 6.
  2. الینیزده‌کی کتاب، ص 159.
  3. مجتهدی، مهدی. رجال آذربایجان در عصر مشروطیت، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، زرین، ص 305.
  4. دانشنامه و دیوان حکیم اعظم و شاعر محقق حاج ملامحمد هیده‌جی، تبریز، 1317، مقدمه.
  5. مدرسی، مرتضی. منتخبی از تاریخ فلاسفه‌ی اسلام، تهران، 1353، ص 321 ـ 318. و هم باخېن: مجله‌ی وحید، سال7، تهران 1348، ش7، ص824.
  6. شیخ موسی الزنجانی. الفهرست لمشاهیر و علماء زنجان، به کوشش سید حسین جنوی زنجانی، قم، آل عبا، ص 142.
  7. آذربایجان س س ر علملر آکادمیاسې. جنوبی آذربایجان ادبیاتی آنتالوگیاسی، علم نشریاتی، باکی1981، ص 138.
  8. نیرومند، کریم. تاریخ پیدایش تصوف و عرفان و سیر تحول و تطور آن، عرفا و حکمای استان زنجان، کتاب فروشی ستاره، زنجان، 1362، ص 233.
  9. دیوان ترکی حکیم هیده‌جی، مقدمه م. کریمی. تهران، اندیشه نو، 1382.
  10. محمد هیده‌جی. رساله‌ی دخانیه، به اهتمام علی اکبر ولایتی، تهران، وزارت امور خارجه، 1385.

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : گؤرۆشلر و نظرلر, | بازدید : 768

11 ـ محمدرضا کریمی9

1382 ـ نجی ایلده دیوان ترکی حکیم هیده‌جی کیتابېنې نشر ائدیب و اۏنا گئنیش مقدمه یازان آقای محمدرضا کریمی دئییر:

« شاعیر جامعه‌نین بۆتۆن ضعف‌لرینی شاهدان توتدو، پیس عمللی عالیملره قده‌ر، درویشلردن، عامی خالقا کیمی تنقید ائده‌رک، اۏنلارېن تنبللیک و بی‌عارچېلېقدا اۏلدوقلارېنې افشا ائدیر و هامېدان باشدا شاها ساری چېغېرېر:

اگر شاه را عار بودی کمی،

نه جستی تن‌آسانی و خرمی.

 

اۏ بیری صنیف‌‌لری‌ده بئله افشا ائدیر:

ز آیین یزدان فروشسته دست،

زن و مرد، پیر و جوان هر که هست.

در این روزگاری که من آمدم،

چه بد روزگار است، آمد بدم.

نه یک رهنمایی است آید به کار،

نه دانشوری کارد از پای خار.

نه یک پیر راهی که پیری کند،

ز افتادگان دستگیری کند،

شبانی ندارد مگر این رمه؟

جهانی است بر کام گرگان همه.

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدجی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : گؤرۆشلر و نظرلر, | بازدید : 20

4 ـ مرتضی مدرسی چهاردهی5

فارس دیلینده یازېلان منتخبی از تاریخ فلاسفه‌ی اسلام آدلې کیتابېن مؤلفی مرتضی مدرسی چهاردهی، اسرار سبزواری و فلسفه‌ی او فصلینده هیده‌جی‌دن سؤز ائدیب یازېر:

« در آخر خیابان خیام آرامگه شریف آقا سید ناصر الدین مزار تهرانیان است، در کنار تربت آن امام‌زاده، مدرسه‌ای بود مانند مدارس الهیات، گروهی از دانشجویان روحانی در آن‌جا حجره داشتند، اینک قسمتی از نمونه‌ی غرفه‌ها باقی است، تا سال 1314 خورشیدی مدرس بنام مدرسه، حکیم هیده‌جی بود. در آن زمان‌ها، استادِ کتاب شرح منظومه‌ی سبزواری به شمار می‌رفت.

حاج آخوند ملا محمد هیده‌جی در مدت بیست و پنج سال، از بامدادان تا شامگاهان کتاب اسرار سبزواری را برای دوستداران حکمت درس می‌گفت. مانند سایر مدرسین فلسفه نظریات فلاسفه‌ی یونان و اسلام را تجزیه و تحلیل می‌کرد، آن‌گاه شرح منظومه را که خلاصه‌ای است از تألیفات صدرالدین شیرازی، در برابر آن نظریه‌ها می‌سنجید و به‌ راستی حکیمانه و استادانه می‌‌پرداخت. این حکیم و عارف و شاعر پاک‌دل، زندگانی ساده و بی‌آلایش علمی و روحانی داشت، دانشمندی وارسته و عارفی صاحب نظر و حال بود، نه هوچی‌گری سیاسی داشت، نه منافق و دورو بود و نه متملق دوران! عاشق درس و بحث و عبادت پروردگار بود.

چون از تربیت شدگان حاج میرزا حسین سبزواری ( از شاگردان حاج ملاهادی سبزواری) و آقا میرزا ابوالحسن جلوه به شمار می‌‌رفت، دانش و فضیلت چنان در وی اثر گذاشت که روز وفات خود را پیش‌بینی کرد و آن را شب وصال خود دانست. وصیت‌نامه ‌ای نوشت که خواندنی است.

چه نیکو سروده است مولوی:

خود ز فلک برتریم وز فلک افزون‌تریم،

زین دو چرا نگذریم منزل ما کبریا است.

عالم خاک از کجا گوهر پاک از کجا،

بر چه فرود آمدیم؟ بار کنیم این چه جا است؟

بخت جوان یار ما، دادن جان کار ما،

قافله‌سالار، ما فخر جهان مصطفا است.

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدجی, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : گؤرۆشلر و نظرلر, | بازدید : 405

(اتک یازیلار بو بؤلومو سونوندادیر)

حکیم ملامحمد هیده‌جی حاققېندا یازې یازان تدقیقاتچېلار، گاه اۏنون یازدېغې اؤز کئچمیشدن یارارلانمېش، اۏرادا اۏلان سؤزلری تکرار ائتمیشلر و گاهدا، اثرلرینی و یا دۆشۆنجه‌لرینی تانېتدېرماغا چالېشمېشلار. لاکین دئمه‌لییم کی حله‌ده بو درین دۆشۆنجه‌لی حکیم و فیلسوف حاققېندا و اۏنون آدېنا لایېق مکمّل بیر اثر نشر ائدیلمه‌میشدیر.

هیده‌جی اۆچۆن یازې یازان هر کیمسه، چالېشمېش کی اۏنون فلسفه، شعر و سیاست مئیدانلارېندا اۏلان چالېشمالارېنې و مقامېنې آز ـ چۏخ گؤستره بیلسین. گرچی بونلار، هیده‌جی اۆچۆن چۏخ آز نظره گلیر، ولاکین یازې یازانلارېن هامېسې‌نې حؤرمته لایېق آراشدېرماچې کیمی، ده‌ڲرلندیریرم و اۏنلارېن یازېلارې‌نېن خلاصه‌لرینی بورادا تقدیم ائدیرم.

1ـ محمد علی ‌مدرس تبریزی1

هیده‌جی‌دن سؤز ائده‌ن مرحوم محمدعلی‌مدرس تبریزی دئییر:

« ملامحمد‌ بن ‌معصومعلی ـ هیده‌جی زنجانی، از افاضل علمای قرن حاضر چهاردهم هجرت می‌باشد که در آغاز زندگانی در دیه هیده‌ج و چندی در قزوین به تحصیل علم و ادب پرداخت، بعد از تکمیل مقدمات لازمه در ادبیات معموله، در تهران فقه و اصول و حدیث را از اکابر وقت و کلام و ریاضیات را نیز از میرزا حسین سبزواری ( که سرآمد تلامذه‌ی حاج ملاهادی سبزواری بوده) خواند، مدتی هم در حوزه‌ی میرزای جلوه‌ی سابق الذکر به تحصیل و تکمیل معارف حقّه و فنون حکمیّه پرداخت، پس به عتبات رفت؛ علاوه بر فقه و اصول، به تحصیل معقول نیز اشتغال یافت، اخیراً به تهران مراجعت کرده و به تصفیه‌ی باطن و تدریس معقول مشغول شد و به هر دو زبان فارسی [و] ترکی شعر خوب می‌گفت، نخست به مغنی تخلّص می‌نموده و اخیراً به هیده‌جی تبدیل داد و از او است:

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدجی, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : | بازدید : 530

آخوند حکیم ملامحمدهیده‌جی یکی از شاعران اندیشمند و بلندآوازه‌ی منسوب به روحانیت معظم شیعه است که بیشترین آثار منظوم خود را به زبان ترکی آذربایجانی سروده است. وی به آثار حکمی و فلسفی اسلامی تسلطی کامل داشت و جامع‌ترین تعلیق و حواشی را بر منظومه‌ی حاج ملاهادی سبزواری نگاشته است. وی استاد بیشترین استادان فلسفه در قرن گذشته بوده و سال‌ها «منظومه» و «اسفار» تدریس کرده است.

دیوان اشعار ترکی وی که اینک با اندک تحشیه و مقدمه‌ای تقدیم علاقه‌مندان می‌شود دارای انواع شعری زیر است:

14قصیده، 24غزل، 3قطعه، 1مربع 23بندی، 2تخمیس، 1ترجیع‌بند، 3ترکیب‌بند، 12مثنوی، 2مناظره و 1ملمّع.

در همه‌ی مراحل تدوین این مجموعه‌ی گرانجای، ازمیان دانشجویان زنگانی‌ام سرکار خانم منیژه شیرمحمدی پیوسته همراه و یاور من بودند و سرکار خانم شریفه‌ جعفری انتشار نفیس آن را بر عهده گرفتند و هر دو مرا ممنون خود ساختند.

با توجه به این که همه‌ی آفرینش شعری حکیم هیده‌جی صبغه‌ی حکمی و فلسفی دارد، تا آنجا که توانستیم برخی توضیحات و فهارس مختلف بر متن افزودیم تا شاید خوانندگان و شارحان اشعار را مفید افتد. ولی اذغان می‌کنیم که مقدمه و تحشیه‌ی ما، هنوز برای درک معانی عمیق این دیوان کافی نیست. و شاید بتوان این همه را اظهار ادب متلمذانه در پیشگاه این حکیم شمرد.

در متن کتاب چند بیت به ناگزیر حذف کردم و نقطه‌چین گذاشتم. این عمل را به علت التزام به اجرای شرط و ابلاغ « اداره‌ی بررسی کتاب» جهت اخذ مجوز مرتکب شدم.

 

از خدا جوییم توفیق ادب.

دکتر ح.م. صدیق

تهران آبان 1387

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد علی هیدجی, پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد علی هیدجی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون حکیم ملا محمد هیدجی, شناختنامه حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح دیوان حکیم ملا محمد علی هیدجی, حسین محمدزاده صدیق از حکیم محمد علی هیدجی میگوید, حکیم ملا محمد علی هیدجی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون, حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ جمعه 14 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
صفحه قبل 1 2 صفحه بعد